Divan Edebiyatı ( Klasik –Eski Edebiyat)

Yazdır
Kategori: Türkçe

                 Divan Edebiyatı ( Klasik –Eski Edebiyat)

 

İslamiyet’in kabulünden sonra Türkler yaşamın her alanında Araplardan, Farslardan etkilenmişlerdir. Bu etkileşimin en belirgin olduğu alanların başında edebiyat göze çarpmaktadır.

ü         13. yy dan dan itibaren şair ve yazarlar Fars- Arap etkisine girmeye başlamıştır.

ü         Şairler şiirlerini “DİVAN” adını verdikleri bir kitapta topladıkları için bu edebiyatına “Divan Edebiyatı” denilmiştir.

ü         Ayrıca “klasik-eski –zümre edebiyatı” da denilir

ü    Bu edebiyatın özünde dinde tasavvuf vardır.

ü    Dil çoğunlukla halkın anlayacağı tarzda değildir.

ü    Arap ve Fars edebiyatı örnek alınmıştır.

ü    Saraydan destek gördüğü için “saray edebiyatı” da denilmiştir

ü    Ölçü olarak “aruz ölçüsü” kullanılmış.

ü    Çoğunlukla aşk, şarap, kadın övgü, din, ahlak, tasavvuf konuları işlenmiştir

ü    Kafiye hem göz hem de kulak için anlayışı hakimdir.

ü    Zengin ve tam kafiye sıklıkla kullanılmıştır.

ü    Divan dışında beş mesnevinin toplandığı kitaba “hamse” denilir.

Nazım biçimleri “beyitle” yazılanlar: Gazel, kaside, mesnevi,

ü    “bentlerle”yazılanlar:rubai, tuyuğ,şarkı,terkib-i bent,terci-i bent,murabba

 

 

BEYİTLERLE YAZILAN NAZIM ŞEKİLLERİ

 

1 ) GAZEL

ü    Güzellik, aşk, kadın, şarap gibi konuları işleyen nazım türüdür.

ü    Araplarda Farslara onlardan da Türklere geçmiştir.

ü    Gazelin ilk beyitine “matla”son beyitine “makta” denir.

ü    En güzel beyitine “beyt’ül gazel ya da şah beyit” denir

ü    Kafiye şeması: “aa,ba, ca da...” şeklindedir.

ü    “En az beş en fazla on beş beyit” ten oluşur.

ü    Konu birliği yoktur. Her beyit başka bir konudan bahsedebilir.

 

              2 ) KASİDE

ü    Herhangi bir kişiyi ya da durumu övmek amacıyla yazılan şiirlerdir.

ü    En 33 en fazla 99 beyitten oluşur.

ü    İlk beyitine matla, son beyitine makta, şairin adının bulunduğu beyite taç beyit adı verilir.

ü    Kafiye düzeni gazelle aynıdır.

ü    Allah’ın birliğini anlatan kasidelere: TEVHİT

ü    Allah’a dua etmek için yazılanlara: MÜNACAAT

ü    Herhangi bir şahsı övmek için yazılanlara: METHİYE

ü    Peygamberleri övmek için yazılanlara: NAAT

ü    Birini eleştirmek için yazılanlara: HİCVİYE

ü    Ölen birinin arkasından yazılanlara MERSİYE kasidesi denir.

ü    Kaside: nesip-girizgâh-methiye-tegazzül-fahriye-dua bölümlerinden oluşur.

ü    En önemli kasideci NEFİ’dir.

 

             3 ) MESNEVİ      

ü       Roman ve hikâyenin yerini tutan çoğunlukla uzun konuların işlendiği nazım biçimine denir.

ü       Her beyit kendi arasında kafiyeli olduğu için uzun yazılmaya imkân vermiştir.

ü       Beyit sınırı yoktur.

ü       Çoğunlukla hikemi konular, efsaneler, kahramanlık ve aşk konuları işlenmiştir.

ü       Leyla-Mecnun mesnevisi en çok okunan olmuştur.

UYARI: Bunların dışında uzun ve kısa mısraların ard arda sıralanmasıyla yazılan Müstezat, günümüz manileri gibi kafiyeleşen kıt’alar da yazılmıştır. Kıtalar aaxa şeklinde kafiyelenir.

 

BENTLERLE YAZILAN NAZIM ŞEKİLLERİ

1)          TERKİB_İ BENT

 

ü      5 ile 15 bent arasıda değişir uzunluğu.( 15 ten fazla olan da var)

ü      Her bent 8–15 beyit arasında değişir.

ü      Didaktik, felsefi, eleştiri konularında yazılır.

ü      Gazel gibi kafiyelenir.

ü      Ziya Paşa’nın terkib-i bendi meşhurdur

2)          TERCİ_İ BENT

ü      Terkibi-i bente benzer.

 

3 ) TUYUĞ

ü      Divan edebiyatına Türklerin kattığı bir türdür.

ü      Felsefi konular işlenmektedir.

ü      Kadı Burhanettin’in tuyuğları meşhurdur

4 ) RUBAİ

ü   Kafiyelenişi aaxa şeklindedir.

ü   Aruzun belli kalıplarıyla yazılır.

ü   Felsefi ve hikemi derinliği olan konular işlenmiştir.

ü   İran’da ÖMER HAYYAM, Türk edebiyatında MEVLANA ‘nın rubaileri meşhurdur.

 

5 )  ŞARKI

ü       Türklerin divan edebiyatına kattığı bir türdür.

ü       Aşk kadın şarap konuları işlenmiştir.

ü       Nedim bu türün en önemli temsilciliğini yapmıştır.

ü       Üçüncü mısrasına “miyan” denir.

  www.egitimedair.net / Eğitime dair ne varsa..

Copyright 2014 Divan Edebiyatı ( Klasik –Eski Edebiyat). İçerik hakları saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılması yasaktır.
Egitime Dair Ne varsa... by Guncel Egitim haberleri